Οι Κούρδισσες και η κρατική βία στην Τουρκία

Οι Κούρδισσες και η κρατική βία στην Τουρκία

*φωτογραφία αρχείου

 

«Αργότερα και ο ο δεύτερος γιος μου τραυματίστηκε, αλλά όχι σοβαρά. Μου είπε: "Μαμά, μην με πάτε στο νοσοκομείο, αν με πάτε εκεί, θα με σκοτώσουν." Πώς έπρεπε να το ξέρω; Τον πήγαμε εκεί και τον σκότωσαν. Αυτή είναι η μεγαλύτερη ενοχή μου...»

 

Περισσότερο από δύο χρόνια μετά τη στρατιωτική επιχείρηση του τουρκικού κράτους στις νοτιοανατολικές επαρχίες της χώρας, που κατοικούνται κυρίως από κουρδικό πληθυσμό, μια έκθεση που δημοσιεύθηκε από την Ένωση Παρακολούθησης της Μετανάστευσης (GÖÇ-İZ-DER) με έδρα την Κωνσταντινούπολη αποκαλύπτει νέες λεπτομέρειες για όσα βίωσαν οι πολίτες, ιδίως οι γυναίκες, κατά την περίοδο αυτή.

Ξεκινώντας από τον Αύγουστο του 2015, οι απαγορεύσεις κυκλοφορίας κατά τη διάρκεια της ημέρας - μερικές φορές διαρκείας κάποιων μηνών - επιβλήθηκαν ως απάντηση στις ενέργειες των Κούρδων μαχητών να σκάβουν τάφρους και να φτιάχνουν οδοφράγματα για να εμποδίσουν την αστυνομία να εισέλθει στις γειτονιές τους, καθώς και τις δηλώσεις αυτονομίας σε αρκετές κυρίως κουρδικές πόλεις. Η δυσανάλογη αντίδραση του τουρκικού κράτους -με τη χρήση πυροβολικού, τανκς και ελικοπτέρων - είχε ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό περίπου μισού εκατομμυρίου ανθρώπων, 3.638 εκτιμώμενους θανάτους και σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διεπράχθησαν από το κράτος, συμπεριλαμβανομένης της καύσης περισσότερων από 100 πολιτών που είχαν εγκλωβιστεί σε υπόγεια στο Cizre.

Έχοντας δεδομένα από συνεντεύξεις με 480 γυναίκες, η έκθεση με τίτλο "Παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εναντίον των γυναικών και οι εμπειρίες τους κατά τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας και την αναγκαστική μετανάστευση" καταγράφει τις μαρτυρίες των γυναικών, παρουσιάζοντας μια πλήρη εικόνα των κακουχιών και των απωλειών που βίωσαν, και επισημαίνει την έμφυλη διάσταση της κρατικής βίας στην Τουρκία. Καθώς ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απειλεί να εισβάλει για άλλη μια φορά στη βορειοανατολική Συρία -το έδαφος που βρίσκεται υπό τον έλεγχο των Κούρδων της Συρίας και των συμμάχων τους- με την υποτιθέμενη δικαιολογία της εξάλειψης των κουρδικών "τρομοκρατικών" δυνάμεων, αυτή η έκθεση χρησιμεύει ως μια άλλη προειδοποίηση για τους κινδύνους που θα αντιμετωπίσει ο τοπικός πληθυσμός εάν η Τουρκία πραγματοποιήσει τις απειλές της.

Μιλήσαμε με τους Yeter Tan και Zelal Coşkun, μέλη της ερευνητικής ομάδας, σχετικά με τα πορίσματα της έκθεσης. Η Yeter Tan είναι φοιτήτρια στο Ινστιτούτο Σύγχρονων Τουρκικών Σπουδών Ataturk του Πανεπιστημίου του Βοσπόρου (Boğaziçi University) και βοηθός στην Ένωση Παρακολούθησης της Μετανάστευσης (GÖÇ-İZ-DER). Ο Zelal Coşkun είναι ψυχολόγος που δραστηριοποιείται ως εθελοντής στην Ένωση Παρακολούθησης της Μετανάστευσης (GÖÇ-İZ-DER).

Ακολουθεί η συνέντευξη:

 

Anya Briy (A) και Mahir Kurtay (M): Ποιος ήταν ο στόχος της έκθεσής σας; Γιατί αποφασίσατε να εστιάσετε ειδικά στις εμπειρίες των γυναικών;

Yeter (Y): Σημαντικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συμβαίνουν φυσικά κατά τη διάρκεια συγκρούσεων. Αυτό ισχύει και για τα γεγονότα του 2015-16. Συνήθως, καθώς γενικά υπάρχουν σοβαρές παραβιάσεις, δεν είναι γνωστό τι ακριβώς βιώνουν οι γυναίκες στις καταστάσεις αυτές. Έτσι, αποφασίσαμε να φωτίσουμε αυτές τις αόρατες πτυχές και να ανακαλύψουμε τι συνέβη σε αυτή την περίοδο μέσα από τα μάτια των γυναικών.

Γενικά, είναι σωστό να πούμε ότι η βία του κράτους στοχεύει τις γυναίκες. Για παράδειγμα, κάνοντας τις γυναίκες αντικείμενα ή χρησιμοποιώντας σεξιστικό λόγο. Το 2015-16, το τουρκικό κράτος ακολουθούσε μια πολιτική κατοχής σεξιστική και αυτό αντανακλάται στις εμπειρίες των γυναικών από τις οποίες πήραμε συνέντευξη.

Zelal (Z): Εκτός από ό,τι βιώνουν όλοι εξίσου, οι γυναίκες αγωνίζονται επιπλέον με συγκεκριμένα προβλήματα. Δηλαδή, εκτός από τα γενικά προβλήματα όπως η έλλειψη ηλεκτρισμού ή νερού, οι γυναίκες αντιμετώπισαν επίσης δυσκολίες όπως η αδυναμία εύρεσης προϊόντων γυναικείας υγιεινής ή ακόμη και πραγματοποίησης απόξεσης ενός νεκρού εμβρύου. Εκτός αυτού, τα γραμμένα συνθήματα σεξουαλικού περιεχομένου που έχουν μείνει στους τοίχους των υπνοδωματίων αποδεικνύουν ότι οι γυναίκες θεωρούνταν αποκλειστικά ως αντικείμενα από τις τουρκικές δυνάμεις ασφαλείας.

Υ: Επειδή οι γυναίκες έπρεπε να παραμείνουν σε υπόγεια γεμάτα με ανθρώπους, ήταν αδύνατο να βρεθεί οποιοσδήποτε ιδιωτικός χώρος. Όσες ήταν έγκυοι κατά την περίοδο αυτή δεν μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε γιατρό. Οι αμβλώσεις ήταν αδύνατες. Κάποιες γυναίκες έπρεπε να γεννήσουν υπό αυτές τις συνθήκες. Δεν μπορούσαν να καλέσουν ένα ασθενοφόρο, ή, αν καλούσαν, θα έρχονταν μόνο μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα. Συγκεκριμένα, η ενδοοικογενειακή βία αυξήθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Οι άνδρες θα χτυπήσουν τις γυναίκες, οι γυναίκες θα χτυπήσουν τα παιδιά και τα παιδιά θα χτυπήσουν τα παιχνίδια τους.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ:

  • «Το σπίτι μας ήταν διαλυμένο όταν επιστρέψαμε. Οι αστυνομικοί το χρησιμοποίησαν ως σταθμό και υπνοδωμάτια. Δεν μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε τίποτα μετά από αυτό. [...]. Είχαν σκίσει τα εσώρουχά μου στο υπνοδωμάτιο. Παντού γύρω από το σπίτι υπήρχαν προφυλακτικά. Υπήρχαν πολλά αποτρόπαια και υποτιμητικά γραπτά στους τοίχους» (γυναίκα 31 ετών από το Cizre)
  • «Όταν ήρθαμε σπίτι, τίποτα δεν ήταν στη συνηθισμένη του θέση. Υπήρχαν παιχνίδια της κόρης του αδελφού μου. Είχε ένα πολύ μεγάλο λούτρινο αρκουδάκι, μεγαλύτερο ακόμη και από μένα. Οι [δυνάμεις ασφαλείας] το είχαν σκίσει στη μέση. Μπορούσες να καταλάβεις ότι είχαν βιάσει το παιχνίδι. Ακόμα και τώρα, όταν το σκέφτομαι, δεν ξέρω τι να κάνω με τον εαυτό μου. Υπήρχαν προφυλακτικά στο δωμάτιο του αδελφού μου. Είχαν παραπετάξει τα εσώρουχα της συζύγου του αδερφού μου και της αδερφής μου, εκθέτοντάς τα. Αυτό είναι ανήθικο. Προσπαθώ να καταλάβω πώς θα μπορούσε κάποιος να έρθει και να κάνει τέτοια πράγματα στα προσωπικά μας αντικείμενα» (από Yuksekova, 27 ετών)
  • «Συγγνωμη που μιλάω έτσι, αλλά όταν μπήκαμε, είδαμε ότι έλειπαν ακόμα και τα γυναικεία εσώρουχα. Έγραψαν δυσάρεστα πράγματα. Για παράδειγμα: "Κούρδισσες με shalwar [παραδοσιακά παντελόνια], περιμένετε, ερχόμαστε." Έχουν περάσει τρία χρόνια από τότε, αλλά αυτά τα γραπτά είναι ακόμα στο μυαλό μου. Ειδικά εκείνα εναντίον γυναικών, όπως "Ετοιμαστείτε, κορίτσια, θα έρθουμε σύντομα» (από Ντιγιάρμπακιρ, 43 ετών)

 

Μ: Αντιμετωπίσατε δυσκολίες στη διεξαγωγή αυτής της έρευνας, αναφορικά με την είσοδό σας στις πιο πληγείσες περιοχές, όπως το Cizre και το Sur, καθώς και την προσέγγιση των θυμάτων;

Ζ: Πήγαμε παντού όπου είχαν κυρηχθεί απαγορεύσεις της κυκλοφορίας το 2015-16, αντιμετωπίζοντας κάποιες δυσκολίες σε όλα αυτά τα μέρη. Παρόλο που έχει περάσει καιρός από τον πόλεμο, δεν έχει ξεχαστεί. Έπρεπε να είμαστε προσεκτικοί μιλώντας με τους ανθρώπους, καθώς κάθε ερώτημα που τους κάναμε θα μπορούσε να τους κάνει να ξαναβιώσουν τα τραύματά τους. Έζησαν πράγματα που ήμαστε συγκλονισμένοι ακόμη και που τα ακούγαμε. Ταυτόχρονα, εντυπωσιάστηκα από την αντίσταση αυτών των γυναικών, είναι πραγματικά ισχυρές. Τώρα υποφέρουν από ψυχολογικά προβλήματα λόγω όσων έζησαν. Κάποιες δεν βγαίνουν έξω, λέγοντας ότι τα νεκρά σώματα είναι ακόμα στο έδαφος. Λένε ότι αισθάνονται ένοχες να περνάνε πάνω από τα πτώματα των θυμάτων.

Y: Οι απαγορεύσεις κυκλοφορίας μπορεί να έχουν σταματήσει -σε ορισμένα μέρη, κράτησαν μέχρι το 2018- αλλά η κατοχή συνεχίζεται. Υπάρχουν πολλές δυνάμεις ασφαλείας στις πόλεις: η αστυνομία, οι στρατιώτες και τα θωρακισμένα οχήματα.

Ζ: Όπως σε μια πόλη φρούριο.

Υ: Ακριβώς, τόσο οι άνθρωποι με τους οποίους μιλήσαμε όσο και οι φίλοι μας αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα ασφάλειας. Ορισμένες οικογένειες δεν ήθελαν να μας μιλήσουν καθώς φοβόταν την αστυνομία.

Ζ: Φοβόμασταν και για την ασφάλειά τους. Για παράδειγμα, το σπίτι μιας οικογένειας στο οποίο πήραμε μια συνέντευξη δέχθηκε επίθεση από την αστυνομία μόλις δύο ημέρες πριν από τη συνάντησή μας. Οι άνθρωποι δεν κοιμούνται μέχρι τις 3 το πρωί, γιατί αυτή την ώρα συμβαίνουν συνήθως οι επιδρομές.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ:

  • «Η νύφη του γείτονά μας αυτοκτόνησε μετά τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας. Έπαθε κατάθλιψη, είπε στην πεθερά της ότι πάει στο κάτω πάτωμα και ύστερα κρεμάστηκε.» (από Yuksekova, ηλικία 80 ετών)
  • «Δεν μπορούσα να βγω έξω για τρεις μήνες, μέναμε στο υπόγειο μαζί με επτά άλλες οικογένειες, πεινασμένοι και διψασμένοι. Υπήρχαν πολλοί άρρωστοι. Δεν μπορούσαμε ούτε να πάμε στο νοσοκομείο, ούτε να πάρουμε κάποιο φάρμακο. Δεν μπορούσαμε να βγούμε έξω. Το κράτος δεν μας συμπεριφερόταν σαν ανθρώπους, επομένως δεν αναγνωρίζουμε το κράτος. Δεν πηγαίνω στο σχολείο πια, τα έχω εγκαταλείψει, δεν θέλω.» (από Cizre, 18 ετών)

 

Α: Η τουρκική κυβέρνηση περιέγραψε τις ενέργειές της το 2015-16 ως αντιτρομοκρατική επιχείρηση που στόχευε μόνο τους μαχητές που συνδέονταν με το ΡΚΚ και καταλάμβαναν γειτονιές της πόλης. Σύμφωνα με τα πορίσματα της έκθεσης, ποιοι ήταν τα κύρια θύματα αυτής της επιχείρησης;

Ζ: Οι άνθρωποι δεν δέχτηκαν τη δκαιολογία του κράτους περί καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Από τις συνεντεύξεις μας μάθαμε, παραδείγματος χάριν, για μια έγκυο οχτώ μηνών που πυροβολήθηκε μπροστά στην πόρτα της. Δεν είχε καμία σχέση με το σκάψιμο των τάφρων. Η γυναίκα αυτή φυσικά θα σας έλεγε ότι οι περιγραφές του κράτους σχετικά με την καταπολέμηση των τρομοκρατών είναι παράλογες. Γνωρίζουν ότι τα παιδιά ηλικίας δύο ετών, για παράδειγμα, δεν είναι τρομοκράτες. Στράφηκαν ακόμη και εναντίον ενός ψυχικά ασθενούς παιδιού. Τα θύματα κατηγορούν το κράτος, γιατί είναι υπεύθυνο για την προστασία τους. Αν και υπάρχουν μερικοί που κατηγορούν άλλες δυνάμεις, συνήθως είναι το κράτος που θεωρείται ο κύριος δράστης. [Μόνο το 1% των ερωτηθέντων στη μελέτη ανέφερε ότι έχει υποστεί σωματική ή λεκτική βία από τις Κουρδικές Μονάδες Πολιτικής Προστασίας που συνδέονται με το ΡΚΚ (YPS).]

Υ: Όταν ρωτήθηκαν ποιος ήταν υπεύθυνος, το 90% των 480 συμμετεχόντων κατηγορούσε το κράτος, λέγοντας ότι το κράτος επιτέθηκε στα πιο βασικά ανθρώπινα δικαιώματα.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ:

  • «Οι στρατιώτες πυροβολούσαν στο σπίτι μας. Κρεμάσαμε ένα κομμάτι από λευκό πανί ως σημαία, αλλά συνέχισαν να πυροβολούν. Έκαψαν το σπίτι μας, κάνοντας μια τεράστια τρύπα σε έναν τοίχο. Είπα στο σύζυγό μου, «Αυτή τη φορά θα μας σκοτώσουν», και άρχισα να κλαίω. Τα παιδιά μου μου τηλεφώνησαν. Τους είπα ότι θα σκοτωθώ αυτή τη φορά, ότι μας πυροβολούσαν, ότι θα έκαιγαν το σπίτι μας ... Μια γυναίκα σκοτώθηκε μπροστά στο σπίτι μας. Συνέχιζαν να πυροβολούν, έτσι δεν μπορούσαμε να βγούμε έξω. Ήταν έγκυος η γυναίκα, πυροβολήθηκε στις σκάλες, πέθανε εκεί που ήταν.» (από Nusaybin, ηλικιακή ομάδα 50-64)
  • «Οι στρατιώτες λένε στις ανακοινώσεις τους: "Αυτός ο τόπος δεν είναι δικό σου, είσαι Αρμένιος, εσύ και τα παιδιά σου. Πρέπει να φύγετε, ή θα σας σκοτώσουμε." Κατέστρεψαν το σπίτι μας με τρία πυρά πυροβολικού.»  (από Idil, ηλικιακή ομάδα 36-49)
  • «Κατά τη διάρκεια του αποκλεισμού έμεινα στο σπίτι. Είχα πεισμώσει, σκέφτηκα, "δεν θα φύγω, δεν θα αφήσω αυτόν τον τόπο". Είπα: "Η γη μου είναι τιμή μου, θα αντισταθώ μέχρι το τέλος και θα γιορτάσω τη νίκη της αντίστασής μου". Κάποιες στιγμές, οι επιθέσεις ήταν τόσο έντονες, ώστε δαγκώναμε τα χέρια μας. Βάζαμε βαμβάκι στα αυτιά μας. Τραγουδούσαμε με δυνατή φωνή για να προστατέψουμε τα παιδιά μας. Αλλά δεν θέλω να σας πω τι βιώσαμε, δεν θα είναι δίκαιο για τους μαχητές της ελευθερίας μας»
  • «Αργότερα και ο ο δεύτερος γιος μου τραυματίστηκε, αλλά όχι σοβαρά. Μου είπε: "Μαμά, μην με πάτε στο νοσοκομείο, αν με πάτε εκεί, θα με σκοτώσουν." Πώς έπρεπε να το ξέρω; Τον πήγαμε εκεί και τον σκότωσαν. Αυτή είναι η μεγαλύτερη ενοχή μου... [κλαιει]» (από Cizre, ηλικιακή ομάδα 36-49)

 

Μ: Η οργάνωσή σας έχει επίσης ασχοληθεί με την αναγκαστική μετακίνηση πληθυσμών που πραγματοποιήθηκε τη δεκαετία του 1990, καθώς η τουρκική κυβέρνηση κατέστρεψε κουρδικά χωριά και εκδίωξε βίαια τους κατοίκους τους στη μάχη της εναντίον του ΡΚΚ. Ποιες συνέχειες βλέπετε με αυτό που συνέβη το 2015-16;

Y: Υπάρχουν ομοιότητες και διαφορές. Στη δεκαετία του 1990, καταστράφηκαν χωριά, κάτι που προκάλεσε μετακινήσεις από αγροτικές περιοχές σε πόλεις. Αυτή τη φορά η μετανάστευση έγινε από τις πόλεις. Ενώ στη δεκαετία του '90, οι άνθρωποι μετανάστευσαν στη δυτική Τουρκία, τώρα πήγαν κυρίως σε κοντινές πόλεις στα νοτιοανατολικά. Στη δεκαετία του '90, οι άνθρωποι ήταν σε θέση να επιστρέψουν στα χωριά τους μόνο μετά από μια μακρά χρονική περίοδο - μπορεί και ποτέ. Τώρα, σε πολλές περιπτώσεις, επέστρεψαν αμέσως. Όσον αφορά τις ομοιότητες, και οι δύο περίοδοι χαρακτηρίζονται από πολιτικές κατοχής, καταστροφής, εξόντωσης των Κούρδων από το κράτος και στέρησης των μέσων διαβίωσής τους.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ:

  • «Στη δεκαετία του '90, καθώς το χωριό μας εκκενώθηκε, μας βομβάρδισαν. Κάψανε το σπίτι μας. Φοβηθήκαμε και πήγαμε στη Συρία. Το σπίτι μας κάηκε και στη Συρία και έπρεπε να επιστρέψουμε στην Τουρκία. Δεν ήμαστε πολίτες εκεί, δεν μας έδιναν ταυτότητες. Ήρθαμε εδώ, σκεφτήκαμε ότι θα μπορούσαμε να έχουμε μια καλύτερη ζωή, αλλά είναι το ίδιο και εδώ. Ήταν πολύ δύσκολο, κανείς δεν μπορεί να φανταστεί τι έχουμε περάσει» (από Nusaybin, ηλικιακή ομάδα 36-49)
  • «Μεταναστεύσαμε στη δεκαετία του '90. Κάψανε το χωριό μας και βομβαρδίσανε τα περίχωρα. Έπρεπε να φύγουμε από το χωριό μας. Έχουν περάσει αρκετά χρόνια από τότε που ήρθαμε εδώ, αλλά όπως μπορείτε να δείτε, βρισκόμαστε και πάλι σε κατάσταση πολέμου. Καταστράφηκε το σπίτι μας» (από Idil, ηλικία 55 ετών)

 

Α: Μετά τις συγκρούσεις, η κυβέρνηση προχώρησε στην ανοικοδόμηση των περιοχών στις οποίες έλαβαν χώρα οι συγκρούσεις, προκειμένου να τις αλλάξουν δημογραφικά και να αποτρέψουν οποιαδήποτε μελλοντική αντίσταση. Σε αυτή τη διαδικασία, έχουν εκτοπίσει μόνιμα τους αρχικούς κατοίκους και κατέστρεψαν τον κοινωνικό ιστό ιστορικών τόπων, όπως το Sur. Έχει το κράτος μέχρι στιγμής αποζημιώσει τους ανθρώπους για την απώλεια κατοικιών, μέσων διαβίωσης και κοινωνικού περιβάλλοντος;

Ζ: Οι άνθρωποι καταστράφηκαν οικονομικά. Οι περισσότερες οικογένειες αρνούνται να ζητήσουν αποζημίωση από το κράτος. Όσον αφορά εκείνους που υποβάλλουν αίτηση, δεν γίνονται όλων οι αιτήσεις δεκτές. Επιπλέον, το ακίνητο εκτιμάται σε τιμή πολύ χαμηλότερη από την πραγματική του αξία. Υπάρχουν ακόμη και απειλές εναντίον εκείνων που στρέφονται κατά του κράτους για τις απώλειές τους. Το TOKI [υπηρεσία κοινωνικής στέγασης] κάνει τα θύματα να χρεώνονται, εκτιμώντας τα σπίτια που προσφέρονται με υψηλή αξία και οδηγώντας τους ανθρώπους να πάρουν δάνεια. Δεν υπήρξε ούτε ψυχολογική στήριξη. Είναι αυτονόητο ότι δεν μπορεί να υπάρξει αποζημίωση για τα ψυχικά τραύματα των ανθρώπων.

Y: Η φτωχοποίηση ως πολιτική έχει εφαρμοστεί από το κράτος εναντίον των Κούρδων ήδη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό να παρακολουθούνται οι δικαστικές υποθέσεις των θυμάτων. Πρέπει να αποτρέψουμε να συμβούν όσα συνέβησαν τη δεκαετία του 90. Την περίοδο εκείνη, οι άνθρωποι πληρώνονταν για τα σπίτια τους πολύ κάτω από την πραγματική αξία.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ:

  • «Κανείς δεν ρωτάει για την κατάσταση των φτωχών ανθρώπων σαν εμάς. Βρίσκομαι σε αυτήν την κατάσταση για τρία χρόνια. Αν με ρωτάς αν με βοήθησε κάποιος: ειλικρινά, δεν έχω δει κανέναν στο πλευρό μου. Είμαι μόνο ένα κομμάτι σκόνης σε αυτόν τον κόσμο, ούτε μπορώ να βγω έξω, ούτε έχω κάποιον κοντά μου. Όταν βγαίνω έξω, βλέπω τα ίχνη τους παντού: εκεί που κάθονται, που αστειεύονται μεταξύ τους, όπου κάνουν τους γάμους τους. Σε αυτόν τον κόσμο όλα έγιναν σκοτεινά για εμένα. Θέλω να πω, μισώ τον εαυτό μου. Αναρωτιέμαι γιατί είμαι ακόμα ζωντανή. Το να είσαι νεκρός είναι καλύτερο από αυτή την κατάσταση...» (από Cizre, 44 ετών)

 

M: Η έκθεσή σας επικεντρώνεται στις εμπειρίες των γυναικών όχι μόνο κατά τη διάρκεια της κυκλοφορίας, αλλά και αργότερα κατά τη διάρκεια της μετανάστευσης που ακολούθησε. Τι βίωσαν αυτές οι οικογένειες στα νέα μέρη που χρειάστηκε να εγκατασταθούν;

Y: Δεν λαμβάνουν υλική βοήθεια, όπως είπαμε ήδη. Εκείνοι που το κάνουν συνήθως λαμβάνουν από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και όχι από το κράτος. Σχεδόν τίποτα δεν έχει γίνει όσον αφορά την εκπαίδευση, το ενοίκιο και την υγεία. Τα παιδιά έπρεπε να διακόψουν τις σπουδές τους κατά την περίοδο της απαγόρευσης της κυκλοφορίας. Ορισμένα δεν ήθελαν να συνεχίσουν το σχολείο: η εκπαίδευση έχασε το νόημά της μετά από όλα όσα είχαν βιώσει.

Ζ: Αυτοί που έπρεπε να μεταναστεύσουν δεν αποδέχονται τα νέα τους μέρη. Δεν μαθαίνουν καν τις νέες διευθύνσεις τους, δεν θέλουν να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον. Διακρίνονται λόγω της κουρδικής τους προφοράς, της παραδοσιακής ένδυσης και της κουλτούρας τους. Τα παιδιά γίνονται ιδιαίτερα επιθετικά λόγω διακρίσεων και πιέσεων που υφίστανται στο σχολείο. Αυτοί οι άνθρωποι προέρχονται από μια κουλτούρα όπου οι γείτονες περνούν το χρόνο τους μαζί στο δρόμο, αλλά δεν μπορούν να το κάνουν αυτό στο νέο τους περιβάλλον.

Πάσχουν από κατάθλιψη και ψυχικά τραύματα, στρέφονται στον εαυτό τους, δεν μπορούν να κοιμηθούν, συνεχώς σκέφτονται τις στιγμές που έζησαν. Για μερικούς, η κατάθλιψη έχει γίνει χρόνια, οι κρίσεις πανικού έχουν μετατραπεί σε διαταραχή πανικού. Οι άνθρωποι υποφέρουν από μετα-τραυματικό σύνδρομο, όπως μπορεί να διαπιστωθεί από την έλλειψη επιθυμίας να βγουν έξω, από διαταραχές επικοινωνίας κλπ. Άλλοι έχουν ψυχαναγκαστική διαταραχή. Και εξακολουθεί να υπάρχει αστυνομία γύρω τους. Φανταστείτε, 72 ενεργά αστυνομικά τεθωρακισμένα οχήματα που κινούνται καθημερινά στην πόλη.

Υπάρχει υψηλό ποσοστό χρήσης αντικαταθλιπτικών. Είχαμε επεισόδια με τους ανθρώπους να κοιμούνται πριν από τη συνέντευξη ή με εκρήξεις γέλιου ή κλάματος κατά τη διάρκεια της συνάντησης.

 ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ:

  • «Σαν να μην ήταν αρκετές οι προηγούμενες μας εμπειρίες, υφιστάμεθα διακρίσεις και στο νέο μέρος. Στο Mersin, όπου είχαμε μεταναστεύσει, βρισκόμασταν σε μια περιοχή όπου η πλειοψηφία των ανθρώπων υποστήριζε το Εθνικιστικό Κόμμα (MHP). Οι μαθητές έλεγαν: "Τρομοκράτες που μιλούν κουρδικά δεν έχουν δουλειά στο σχολείο μας". Τα παιδιά μου ήταν σε μαύρη λίστα και περιθωριοποιημένα από τα άλλα παιδιά. Νόμιζα ότι θα ήταν καλύτερα για τα παιδιά μου αν συνέχιζαν να σπουδάζουν αλλά δεν φανταζόμουν ότι θα ήταν έτσι. Έχασαν το ενδιαφέρον τους. Δεν τους επιτρεπόταν να χρησιμοποιούν τη μητρική τους γλώσσα. Έπρεπε να επιστρέψουμε, απλά δεν μπορούσαμε να διαχειριστούμε την κατάσταση εκεί.» (από Cizre, 36 ετών)
  • «Σκότωσαν τη μητέρα μου. Μετά από αυτά τα γεγονότα, εγκατέλειψα γιατί δεν ήθελα να φοιτήσω σε κρατικό σχολείο. Δεν έχω σχέδια για το μέλλον. Σκέφτομαι μόνο τα αδέλφια μου.» (ηλικία 14)

 

Α: Μετά τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας και την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016, το τουρκικό κράτος απαγόρευσε τη δράση όλων των πρωτοβουλιών γυναικών που είχαν δημιουργηθεί στα νοτιοανατολικά κατά τη διάρκεια της ειρηνευτικής διαδικασίας μεταξύ 2013-15. Γιατί, κατά την άποψή σας, το κράτος στοχεύει ειδικά τις γυναίκες;

Ζ: Οι γυναικείες οργανώσεις πραγματοποιούν δραστηριότητες ευαισθητοποίησης. Παρείχαν υπηρεσίες σε οικογένειες. Ο λόγος για τον οποίο τα ιδρύματα αυτά έκλεισαν, κατά τη γνώμη μου, είναι ο φόβος οι γυναίκες να συνειδητοποιήσουν το σεξισμό που υπάρχει στις ακολουθούμενες πολιτικές. Αυτές οι γυναίκες δεν θα έμεναν σιωπηλές, θα αντιδρούσαν. Το κράτος θέλησε να το αποτρέψει αυτό, να κρατήσει τις γυναίκες μέσα στα σπίτια τους.

Y: Δεν ήταν τυχαίο το γεγονός ότι η πρόσβαση των γυναικών στην πληροφόρηση διακόπηκε. Από την άλλη πλευρά, η αντίσταση είναι πολύ σημαντική για τις Κούρδισσες. Η αποτροπή του να ακουστούν ήταν ίσως ένας από τους λόγους.

 

Α: Στην έκθεση, επισημαίνετε ότι η κυβέρνηση της Τουρκίας παραβίασε πολλές διεθνείς συμφωνίες τις οποίες έχει δεχτεί και συνυπογράψει. Γνωρίζετε αν έχουν καταδικάσει οι ευρωπαϊκές ή διεθνείς οργανώσεις τις ενέργειες της τουρκικής κυβέρνησης το 2015-16;

Υ: Από όσο γνωρίζω, η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε κάποιες δηλώσεις όπου εξέφραζε την ανησυχία της, αλλά δεν υπήρξε άμεση καταδίκη. Όχι μόνο παραβιάστηκαν διεθνείς συμφωνίες σε αυτή τη διαδικασία, αλλά και το ίδιο το Σύνταγμα της Τουρκίας. Το 88% των συμμετεχόντων στη μελέτη μάς ανέφερε παραβιάσεις του δικαιώματος στη ζωή. Εάν μια γυναίκα δεν έχει εξασφαλισμένο το δικαίωμά της στη ζωή, πώς μπορεί να κάνει χρήση των άλλων δικαιωμάτων της; Το άρθρο 5 της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είναι σαφές πάνω σε αυτό: το κράτος πρέπει να προστατεύει το δικαίωμα στη ζωή υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, ακόμη και σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αυτό δεν έγινε το 2015-16. Επιπλέον, σύμφωνα με το Σύνταγμα της Τουρκίας, η απόφαση να κηρυχθεί απαγόρευση της κυκλοφορίας μπορεί να γίνει μόνο από στο Κοινοβούλιο. Ωστόσο, το 2015-16, αυτές οι αποφάσεις ελήφθησαν από κυβερνήτες. Αυτό καθιστά αυτή τη διαδικασία παράνομη.

Ζ: Στην πραγματικότητα, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης κηρύχτηκε μετά την περίοδο των απαγορεύσεων κυκλοφορίας. Ωστόσο, το κράτος έκανε ό,τι ήθελε πριν από αυτό.

Η συνέντευξη αρχικά δημοσιεύτηκε στο www.opendemocracy.net.