Ο Aldar Khalil είναι μέλος του Προεδρικού Συμβουλίου του Κόμματος της Δημοκρατικής Ένωσης (PYD) και έχει διαδραματίσει βασικό ρόλο στην ίδρυση της Αυτόνομης Διοίκησης της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας (AANES).
Syrian Democratic Times: Ποιος είναι ο Αλντάρ Χαλίλ; Θα μπορούσατε να μιλήσετε για την παιδική σας ηλικία και το πού γεννηθήκατε; Πότε άρχισε σας ενδιαφέρει το κουρδικό και τα πολιτικά θέματα;
Aldar Khalil: Γεννήθηκα στο Al-Hasakah το 1970. Ζούσαμε στο κέντρο μιας λαϊκής γειτονιάς. Το ενδιαφέρον για την κουρδική κατάσταση ξεκίνησε με την δραστηριοποίηση των επαναστατικών εθνικών απελευθερωτικών κινημάτων στη δεκαετία του 1980. Η περιοχή μας ήταν ένα πεδίο δραστηριότητας και υπήρχαν και άλλες περιοχές με επαναστατικά στελέχη που ήταν ενεργά στην ανάδειξη του κουρδικού ζητήματος.
SDT: Μια ερώτηση σχετικά με το βιβλίο σας που αφορά την επανάσταση στη Rojava. Ήσασταν μεταξύ εκείνων που ανέλαβαν ηγετικά καθήκοντα στον πολιτικό αγώνα στη Συρία, μετά την ίδρυση του Κόμματος της Δημοκρατικής Ένωσης (PYD). Θα μπορούσατε να μιλήσετε εν συντομία για τη φύση των διαφορών μεταξύ των δύο χρονικών περιόδων, των οργανωτικών εργασιών; Ποιοι ήταν οι στόχοι; Τα κοινωνικά στοιχεία;
Khalil: Όταν ο αγώνας γίνεται στο όνομα καταπιεσμένων ανθρώπων, των οποίων οι γιοι και οι κόρες έχουν θυσιαστεί κατά χιλιάδες, δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ οποιωνδήποτε χρονικών περιόδων. Οι εξελίξεις μερικές φορές επιβάλλουν ένα είδος αλλαγής στην αλυσίδα των δραστηριοτήτων και των καθηκόντων που πρέπει να ακολουθηθούν, αλλά οι στόχοι δεν αλλάζουν. Για παράδειγμα, στη Rojava, στη Βόρεια και Ανατολική Συρία, μετά το 2011 μιλάμε για ανάπτυξη. Στην πράξη, οι σταθερές σε αυτές τις χρονικές περιόδους ήταν πάντα η δημοκρατία στη Συρία και το κουρδικό ζήτημα. Από το 2011 τα καθήκοντά μας είχαν στόχο την οργάνωση της κοινότητας και την αυτόνομη οικοδόμησή της σε όλες της τις πτυχές. Δεν έχουμε αντιμετωπίσει μεγάλες δυσκολίες για να το κάνουμε αυτό, επειδή οι λαοί μας έχουν βάσεις και θέληση, και είχαμε ήδη την εμπειρία του αγώνα και την άμεση επαφή με τα κατασταλτικά συστήματα στη Συρία, για παράδειγμα μέσω της εξέγερσης της 12ης Μαρτίου το 2004.
Στην περίοδο μετά το 2011 δεν ήταν δύσκολο να προετοιμαστούμε για τον αγώνα, αλλά δώσαμε την προσοχή μας στην αυτόνομη ανάπτυξη, την ιστορία της περιοχής και το υπόβαθρο του επαναστατικού αγώνα που υπάρχει. Επιπλέον, η απομάκρυνση της ζωής από τις εκδηλώσεις του τεχνητού κράτους μάς βοήθησαν σημαντικά να έχουμε επιτυχία αργότερα.
SDT: Στην αρχή της συριακής επανάστασης, ποιες ήταν οι κύριες νίκες και δυσκολίες που αντιμετωπίσατε και πώς τις ξεπεράσατε μέχρι να φτάσετε σε αυτό που είναι τώρα;
Khalil: Η 19η Ιουλίου 2012 ήταν η βάση για την έναρξη της επανάστασης στη Rojava. Αναμφίβολα, η μάχη του Kobani το 2014 ήταν ένα σημαντικό σημείο καμπής και το ίδιο ήταν και η μάχη του Sri Kanyeh (Ras Al-Ain) πριν από αυτό.
Όσον αφορά τις δυσκολίες, αυτές δεν έχουν τελειώσει ακόμα. Αλλά σε γενικές γραμμές υπάρχει ένα είδος συνωμοσίας εναντίον του δημοκρατικού μας έργου από ορισμένους παράγοντες. Με αυτήν τη συνωμοσία, προωθούν πράγματα πιο τρομερά και από την ίδια τη συνωμοσία, που δεν υπάρχουν στην επανάστασή μας. Θέλουμε να ξεπεράσουμε τον εθνικισμό, να σεβαστούμε τον πραγματικό δεσμό μεταξύ των ανθρώπων και την κοινωνική ενότητα και να οικοδομήσουμε ένα πραγματικό μοντέλο δημοκρατίας. Αλλά υπάρχουν εκείνοι που δεν συμφωνούν με αυτές τις αρχές, επειδή έρχονται σε αντίθεση με τη φιλοσοφία τους. Μιλώ για τη φιλοσοφία του κράτους, με τα όργανα και τον συγκεντρωτισμό του. Ωστόσο, έχουμε φτάσει σε μια σημαντική στιγμή, και με τις θυσίες του λαού μας, τον αγώνα του, τη σταθερότητα και τη θέλησή μας, σήμερα είμαστε ένας σημαντικός παράγοντας της Συρίας και της περιοχής. Ο αγώνας μας συνεχίζεται μέχρι και αυτήν τη στιγμή.
SDT: Συχνά μιλούσατε για τον τρίτο δρόμο στην αρχή της συριακής επανάστασης, ποιος είναι ο τρίτος δρόμος;
Khalil: Φυσικά, μετά το 2011, η Συρία έγινε πεδίο σύγκρουσης και πολέμου με σκοπό την επιρροή. Μερικοί το περιέγραψαν ακόμη και ως Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο -και είναι. Διαπιστώσαμε ότι οι πλατφόρμες όλων των δυνάμεων που προέκυψαν για να απαιτήσουν αλλαγή στη Συρία δε θα ικανοποιούσαν τις ανάγκες των Σύριων. Η πρότασή μας ήταν ένα στρατηγικό όραμα με στόχο την ενότητα της Συρίας και την ενότητα της κοινωνίας της, καθώς και μια δημοκρατική, πλουραλιστική, αποκεντρωμένη Συρία. Αυτό σημαίνει ότι δεν θέλουμε να συμμετάσχουμε σε οποιαδήποτε μάχη για την εξουσία, ούτε με το καθεστώς που υπερασπίζεται την ύπαρξή του, ούτε με οποιονδήποτε θέλει να είναι εναλλακτική λύση στο καθεστώς, αλλά να κυβερνά με τη νοοτροπία του καθεστώτος. Έτσι ακολουθούμε τον τρίτο δρόμο, ως έναν δρόμο που απέχει πολύ από όλες αυτές τις κρίσεις, και στόχος είναι να αγωνιστούμε σύμφωνα με τις προαναφερθείσες αρχές.
SDT: Είχατε ρόλο στη δημιουργία συμβουλίων και διοικήσεων. Πώς ιδρύθηκαν τα θεμέλια; Θα μπορούσατε να μας εξηγήσετε πώς επιτεύχθηκε η συμφωνία μεταξύ των κουρδικών, αραβικών και των υπόλοιπων ομάδων; Πώς αξιολογείτε την κοινή εργασία μεταξύ αυτών των ομάδων στα συμβούλια και τις υπηρεσίες; Είναι δυνατόν να φανταστούμε τη Βόρεια και Ανατολική Συρία χωρίς αυτήν;
Khalil: Ξεκινήσαμε με τους μηχανισμούς της αυτόνομης οργάνωσης σύμφωνα με την καρδιά της παραδοσιακής εξίσωσης που είναι γνωστή στη διαχείριση. Ξεκινήσαμε να την οργανώνουμε έτσι ώστε η κοινωνία να αυτοδιαχειρίζεται. Αυτό σημαίνει ότι η αυτόνομη διοίκηση έχει κατεύθυνση από τη βάση προς την κορυφή. Ξεκινήσαμε να σχηματίζουμε κοινότητες και έπειτα περιφερειακά συμβούλια και τμήματα. Αυτό συνέβη σταδιακά και η συνειδητοποίηση της κοινότητας μας βοήθησε να προχωρήσουμε προς αυτήν την εμπειρία με δύναμη και επιτυχία.
Όσον αφορά τη συμφωνία μεταξύ των ομάδων, όπως ανέφερα, διατηρήσαμε την ταυτότητά μας, την ύπαρξή μας και τον αυθεντικό πολιτισμό μας ως μέρος της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας – Rojava. Τα προστατεύσαμε από επιπλοκές και παρεμβολές, καθώς κάποιοι προσπαθούσαν να δημιουργήσουν εχθρότητα μεταξύ μας. Συνειδητοποιήσαμε ότι είμαστε μία κοινότητα και δεν υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ μας. Επομένως, ζούμε μαζί και έχουμε ένα κοινό μέλλον.
Ξεκινήσαμε λοιπόν να χτίζουμε το πολυδημοκρατικό μας μοντέλο με όλες τις ομάδες των ανθρώπων μας. Φυσικά, η υιοθέτηση του έργου του δημοκρατικού έθνους, όπως αυτό παρουσιάστηκε από τον κ. Ocalan, αποτέλεσε ένα βασικό θεμέλιο για την επιτυχία αυτού του πειράματος. Αυτό που κάναμε και η διαδικασία με την οποία έχουμε θέσει ιστορικά, πολιτιστικά και κοινωνικά θεμέλια, βασίζεται σε αυτό το έργο, το οποίο διευκόλυνε την ανάπτυξη του δημοκρατικού μας έργου και της κοινής μας ζωής.
Όσον αφορά τους μηχανισμούς της σχέσης μεταξύ συμβουλίων, κοινοτήτων και τμημάτων, στην πράξη είναι ένα αυτόνομο σύστημα διαχείρισης, καθώς οι άνθρωποι είναι οι επόπτες της κατανομής των καθηκόντων μεταξύ τους, για χάρη της διαχείρισης. Επομένως, αυτό το σύστημα δεν χρειάζεται να βρει μια σχέση μεταξύ των τμημάτων του, είναι ένα και ενιαίο.
Όσον αφορά το τελευταίο μέρος της ερώτησής σας, έχουμε πει ότι το μοντέλο μας είναι αφοσιωμένο στην αυτόνομη διαχείριση της κοινότητας, και ως εκ τούτου η απουσία της βούλησης των ανθρώπων στις εκλογές, τη συμμετοχή και τη διοίκηση θα μας έφερνε πίσω στο παρελθόν.
SDT: Οι περιοχές της ανατολικής Συρίας σήμερα απολαμβάνουν ένα ολοκληρωμένο σύστημα μετά τη δημιουργία της Αυτόνομης Διοίκησης της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας. Έχετε πετύχει τους στόχους σας;
Khalil: Εξακολουθούμε να υποφέρουμε από το γεγονός ότι το δημοκρατικό μας σχέδιο απειλείται πολύ. Η Συρία απέχει ακόμη από τη δημοκρατία που είναι απαραίτητη για την ίδια και τον λαό της. Στόχος μας είναι να επιτύχουμε σταθερότητα, ενότητα, δημοκρατικό μέλλον για τη Συρία και αποκέντρωση της κυβέρνησης. Το έργο μας αντιπροσωπεύει το θεμέλιο μιας εξαιρετικής λύσης για όλη τη Συρία και πιστεύουμε ότι η λύση θα έρθει μέσω του ρόλου των περιοχών μας και του λαού μας στη μελλοντική Συρία.
Εξακολουθούμε να υποφέρουμε από την τουρκική κατοχή και την αμφίβολη αντιπολίτευση που παρουσιάζεται με συριακό ένδυμα μεν, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένα πολιτικό μέτωπο για την Τουρκία. Επιπλέον, οι τρομοκρατικές οργανώσεις εξακολουθούν να είναι ενεργές και αποτελούν μια ακόμη απειλή για το μέλλον της Συρίας. Έτσι, σκεφτόμαστε πιο γενικευμένα, δε μας απασχολεί μόνο το τι έχει επιτευχθεί στις περιοχές μας, θεωρούμε τους εαυτούς μας μέρος της Συρίας, και ως εκ τούτου το έργο μας δεν περιορίζεται μόνο στις περιοχές μας.
SDT: Είστε μέρος του Κόμματος της Δημοκρατικής Ένωσης (PYD), το οποίο είναι ουσιαστικό μέρος της Αυτόνομης Διοίκησης της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας (ΑΔΒΑΣ). Υπάρχουν πολλές επικρίσεις ότι αυτή η διοίκηση είναι κουρδική διοίκηση. Ποια είναι η απάντησή σας;
Khalil: Φυσικά αυτή η κριτική συμφωνεί με την τουρκική φοβία έναντι των Κούρδων. Δεν μπορούν να σπάσουν τη δύναμη των ομάδων μας, την ενότητα μας και τις κοινές μας θυσίες. Σκοπεύουν να δημιουργήσουν ψεύτικους λόγους για να νομιμοποιήσουν τις επιθέσεις τους, καθώς και να καταστρέψουν όσα έχουν επιτευχθεί. Όλοι όσοι θέλουν να κατανοήσουν την πραγματικότητα αυτής της διοίκησης και τι είναι, πρέπει να φτάσουν στην υπάρχουσα πραγματικότητα και να μην ενδιαφέρονται για όσα λένε εκείνοι που επιδιώκουν να κλέψουν τον αγώνα των λαών για ελεύθερη βούληση και ελευθερία. Εάν αυτό που λένε είναι αλήθεια, τότε γιατί οι αραβικές και χριστιανικές περιοχές της ΑΔΒΑΣ έχουν αυτοδιαχείριση; Για να μην αναφέρουμε το επίπεδο συμμετοχής γυναικών Κουρδισσών, Αραβισσών και χριστιανών, καθώς και τις κοινές θυσίες.
SDT: Καταφέρατε να ενισχύσετε την ενότητα και την κοινή συνεργασία με τα αραβικά μέλη της περιοχής; Ποια είναι η αξιολόγησή σας για αυτήν τη σχέση;
Khalil: Σίγουρα. Όσον αφορά τη μορφή της σχέσης, είναι στρατηγική και βαθιά και δεν εξαρτάται από τον άμεσο παράγοντα του χρόνου, όπως ορισμένοι προσπαθούν να την παρουσιάσουν, ειδικά εκείνοι που είναι αναστατωμένοι για την ενότητα και τη σχέση αυτών των ομάδων.
SDT: Όταν ακολουθούμε την ΑΔΒΑΣ, διαπιστώνουμε ότι χρησιμοποιεί πολλές γλώσσες στο έργο της. Η άδεια οδήγησης, για παράδειγμα, εκδίδεται τώρα σε τρεις γλώσσες: Αραβικά, Κουρδικά και Syriac. Τι μήνυμα μεταφέρει αυτή η αλλαγή, από την πρότερη κατάσταση όπου όλα γινόταν σε μία γλώσσα (ΣτΜ: στα αραβικά);
Khalil: Αυτή είναι μια αντανάκλαση της υπάρχουσας πραγματικότητας και όχι ένα μήνυμα. Αυτό που έχει υιοθετηθεί είναι η υπάρχουσα πραγματικότητας στο παρόν και στο μέλλον, με το έργο της ΑΔΒΑΣ να βασίζεται επίσης σε τρεις γλώσσες. Αυτή είναι μια αλλαγή στην περιοχή, όπως αναφέρατε. Επιπλέον, καταδεικνύει την πραγματικότητα των πολλαπλών και διαφορετικών πολιτισμών που χαρακτηρίζουν τους λαούς της περιοχής μας.
SDT: Με την εμφάνισή σας σε πολλές συναντήσεις, τονίζετε και επιβεβαιώνετε τη συντροφικότητα των ελεύθερων ανθρώπων. Γιατί αυτός ο επαναλαμβανόμενος ισχυρισμός;
Khalil: Έχουμε μιλήσει για τις μεγάλες επιθέσεις στο έργο μας πάνω ακριβώς σε αυτή τη συγκεκριμένη πτυχή. Γι ‘αυτό προσπαθούμε κάθε στιγμή, άρα και στο πλαίσιο των εκδηλώσεων, να διαβεβαιώσουμε όλους ότι δεν σκεφτόμαστε καμία εναλλακτική λύση σε αυτό το θέμα, και είναι το σταθερό στρατηγικό μας όραμα.
SDT: Η ΑΔΒΑΣ έχει πετύχει πολλές νίκες, όπως το να αποφύγει τις μάχες μεταξύ των λαών της περιοχής, αλλά και δύσκολα σημεία. Η απώλειά της ήταν η κατοχή της Τουρκίας στο Afrin 2018, το Tel Abyad (Gere Spi) και το Ras al-Ain (Seri Kaniye) τον τελευταίο χρόνο. Πώς το αξιολογείτε πολιτικά;
Khalil: Η Τουρκία επιδιώκει να επεκτείνει τη νέα της οθωμανική αυτοκρατορία στην περιοχή. Αποσκοπούν στη δημιουργία μιας πλατφόρμας για την έναρξη του οθωμανικού έργου της στην περιοχή. Στην πραγματικότητα, βρίσκουμε αυτήν την πρακτική στη Συρία, τη Λιβύη και το Ιράκ. Δημογραφικές αλλαγές, δολοφονίες, απαγωγές, επιβολή τουρκικής γλώσσας και συναλλαγές σε τουρκικό νόμισμα. Αυτές οι τάσεις έχουν αρνητικές επιπτώσεις στη Συρία και την ενότητά της. Φέρνει κατακερματισμό και διχασμό, για να μην αναφέρουμε την καταστροφή των προσπαθειών μας για μια ειρηνική λύση στη Συρία. Παρέχει επίσης υλική υποστήριξη για την επιστροφή της τρομοκρατίας στη συριακή αρένα με ισχυρότερο τρόπο, στην πρώτη γραμμή της οργάνωσης της ISIS.
SDT: Καταλήξατε σε μια ενδοκουρδική συμφωνία. Ποια είναι η σημασία αυτής της συμφωνίας για τους Κούρδους; Γιατί η συμφωνία απέτυχε το 2014 ενώ τώρα πραγματοποιήθηκε πρόοδος; Ήταν ο λόγος πίσω από αυτήν η αμερικανική και η γαλλική διαμεσολάβηση; Ποιες είναι οι επιπτώσεις της στη Συρία εσωτερικά, περιφερειακά και διεθνώς;
Khalil: Το κουρδικό ζήτημα είναι ένα σημαντικό περιφερειακό ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί. Οι Κούρδοι χρειάζονται ενότητα και πρέπει να εργαστούν με ενιαίο τρόπο για να αντιμετωπίσουν όλες τις αντι-κουρδικές προσπάθειες. Αλλά δεν πρέπει να γίνει σε βάρος οποιουδήποτε κόμματος. Αυτή η ενότητα δυναμώνει και ενισχύει την ενότητα όλων των πλευρών και δεν αποτελεί κίνδυνο για κανέναν, όπως κάποιοι προσπάθησαν να ισχυριστούν. Οι λόγοι για την αποτυχία της συμφωνίας μπορεί να οφείλονται σε περιστάσεις και γεγονότα στην περιοχή, καθώς και σε εισβολές. Αυτό που είναι σημαντικό τώρα είναι η πρόθεση να εργαστούμε για την εθνική ενότητα. Οι Αμερικανοί και οι Γάλλοι υποστηρίζουν την κατεύθυνση της κουρδικής ενότητας και έχουν ρόλο σε αυτήν τη διαδικασία, αλλά φυσικά, η βούληση των κουρδικών κομμάτων είναι η πιο σημαντική. Όσον αφορά τις επιπτώσεις, αναμφίβολα θα είναι θετικές, καθώς αυτή η ενότητα ενισχύει τις προσπάθειες του δημοκρατικού σχεδίου στη Συρία και επίσης την ενότητα και τη συνοχή της κοινωνίας μας στη Βόρεια και Ανατολική Συρία.
SDT: Σε ποιο σημείο έφτασε ο διάλογος με το συριακό καθεστώς; Χρειάζεται διεθνής διαμεσολάβηση;
Khalil: Φυσικά, η ΑΔΒΑΣ ήταν πάντα έτοιμη για διάλογο, καθώς ο διάλογος είναι μια βασική και συνεπής αρχή στην ίδια της την προσέγγιση. Το δίλημμα βρίσκεται στο καθεστώς και στην έλλειψη διαφάνειας στο διάλογο. Ο Ρωσία έπαιξε ένα ρόλο κάποια στιγμή, αλλά αυτό δεν απέδωσε πρακτικά αποτελέσματα. Προς το παρόν, δεν υπάρχει εξέλιξη σε αυτό το ζήτημα. Εάν υπάρχει μια εξέλιξη σε αυτό το ζήτημα, θα μοιραστούμε οπωσδήποτε τις λεπτομέρειες με το λαό μας.
SDT: Η εφαρμογή του νόμου του Καίσαρα είχε σημαντικό αντίκτυπο στις συνθήκες διαβίωσης των Σύριων πολιτών. Πώς αξιολογείτε τις επιπτώσεις του νόμου του Καίσαρα στη Βόρεια και Ανατολική Συρία;
Khalil: Οι περιοχές μας είναι ένα μέρος της Συρίας. Επηρεάζουμε και επηρεαζόμαστε από το εσωτερικό της Συρίας. Χωρίς αμφιβολία επιπτώσεις οποιασδήποτε δράσης θα υπάρξουν στις περιοχές μας. Ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει ότι οποιοσδήποτε κίνδυνος, απειλή ή δράση που εμποδίζει τη σταθερότητα στις περιφέρειές μας θα έχει σοβαρές συνέπειες και θα επαναφέρει τον κίνδυνο της ISIS, στο πλαίσιο της απερίφραστης τουρκικής υποστήριξης προς την τρομοκρατία και την ίδια ώρα με χιλιάδες κρατούμενους μαχητές την ISIS, και γυναίκες και παιδιά που σχετίζονται με αυτήν.
SDT: Πώς διαβάζετε το μέλλον της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας στον πολιτικό χάρτη σήμερα;
Khalil: Η παρουσία και η προσέγγιση της τουρκικής κατοχής και ο τουρκικός ρόλος στη Συρία κάνουν τα πράγματα χειρότερα. Ελλείψει προσπαθειών για μια πραγματική λύση και χωρίς τη συμμετοχή όλων των Σύριων, δεν μπορεί να υπάρξει σταθερότητα. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο για να παροτρύνει την αποχώρηση της Τουρκίας και των ένοπλων ομάδων της, καθώς και να θέσει τα θεμέλια για μια συριακή λύση και διάλογο σύμφωνα με την UNSCR 2254. Χωρίς αυτές τις προσπάθειες, το μέλλον της Συρίας βρίσκεται σε κίνδυνο και η κρίση θα διαρκέσει και θα γίνει πιο περίπλοκη.
SDT: Υπάρχει κάποιο μήνυμα που θέλετε να στείλετε μέσω της δημοσίευσής μας στο αμερικανικό κοινό;
Khalil: Ο κόσμος και το αμερικανικό κοινό δεν πρέπει να ξεχάσουν το μήνυμα των 11.000 μαρτύρων και 25.000 τραυματιών στη Βόρεια και Ανατολική Συρία. Το μήνυμα υπεράσπισης της δημοκρατίας και της ειρήνης εξ ονόματος του κόσμου στη Συρία. Οι κοινωνίες παντού στον κόσμο πρέπει να αγωνιστούν για την ενότητα και τη δύναμή τους και πρέπει να ξεπεράσουν όλες τις τεχνητές διαφορές και εμπόδια. Η μορφωμένη ελίτ, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και η αμερικανική διοίκηση πρέπει να γνωρίζουν ότι αυτό που έχει επιτευχθεί σε συνεργασία και σύμπραξη με τον λαό μας κινδυνεύει λόγω της τουρκικής κατοχής των περιοχών μας και της Συρίας. Υπάρχουν εκείνοι που θέλουν η ISIS να επιστρέψει. Και άλλοι που θέλουν να καταστρέψουν την ενότητα Κούρδων, Αράβων και Χριστιανών στη Βόρεια και Ανατολική Συρία. Ο καθένας πρέπει να εκπληρώσει τις ιστορικές, ανθρώπινες και ηθικές του ευθύνες.
