Το Κέντρο Πληροφόρησης της Rojava (RIC) δημοσίευσε πρόσφατα μια νέα έκθεση σχετικά με τη συγκρότηση, την ανάπτυξη και την τρέχουσα κατάσταση των πανεπιστημίων της Αυτόνομης Διοίκησης της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας (Autonomous Administration of North and East Syria – AANES). Η έκθεση τιτλοφορείται «Νέο και Υποσχόμενο – Εισαγωγή στο Πανεπιστημιακό Σύστημα της Βορειοανατολικής Συρίας».
Το RIC περιγράφει τον εαυτό του ως μια ανεξάρτητη οργάνωση, με εθελοντές ως προσωπικό, που εδρεύει στη Βόρεια και Ανατολική Συρία, και είναι αφοσιωμένο στην παροχή ακριβούς πληροφορίες από ελεγμένες πηγές. Το RIC έχει βοηθήσει δημοσιογράφους και ερευνητές από όλες τις κορυφαίες διεθνείς εφημερίδες και τους τελευταίους οκτώ μήνες ασχολούνται με τα σε τρία πανεπιστήμια στο Qamishlo, το Kobane και τη Raqqa. Με βάση αυτούς τους οκτώ μήνες έρευνας, συνέταξαν αυτήν την έκθεση.
Αν και έχουν περάσει δέκα χρόνια από την εγκαθίδρυση της αυτοδιοίκησης στις περιοχές της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας, το πρώτο πανεπιστήμιο της Αυτόνομης Διοίκησης ιδρύθηκε μόλις πριν από επτά χρόνια. Επτά χρόνια αμαυρωμένα από την τουρκική εισβολή και τις απειλές, τις συνεχείς επιθέσεις του ISIS και τις κακές οικονομικές συνθήκες. Ο δρόμος για τη Διοίκηση παραμένει γεμάτος προκλήσεις.
Από τα τέσσερα πανεπιστήμια που ιδρύθηκαν στις περιοχές της AANES από τότε που έγινε αυτόνομη από τη συριακή κυβέρνηση, μόνο τρία λειτουργούν πια. Η αναφορά του Κέντρου Πληροφοριών της Rojava εξηγεί γιατί: «Το Πανεπιστήμιο της Rojava ιδρύθηκε στο Qamishlo το 2016. Ήταν το δεύτερο πανεπιστήμιο της Βορειοανατολικής Συρίας μετά το Πανεπιστήμιο του Afrin, το οποίο άνοιξε τις πόρτες του το 2015 και αναγκάστηκε να κλείσει μετά την εισβολή της Τουρκίας στην περιοχή το 2018. Μετά το Πανεπιστήμιο της Rojava, άλλα δύο ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης άνοιξαν στη βορειοανατολική Συρία: το Πανεπιστήμιο του Kobane εγκαινιάστηκε το 2017. Πιο πρόσφατα, το φθινόπωρο του 2021, το Πανεπιστήμιο al-Sharq άνοιξε στη Raqqa».
Η έκθεση συνεχίζει: «Πριν από το 2011, οι περιοχές της Συρίας με κουρδική πλειοψηφία δεν είχαν δικά τους δημόσια ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Μόνο δορυφορικές πανεπιστημιουπόλεις του Πανεπιστημίου al-Furat του Deir ez-Zor βρέθηκαν στην πόλη Heseke, η οποία είναι χωρισμένη μεταξύ Αράβων και Κούρδων». Το 2015, η δορυφορική πανεπιστημιούπολη του al-Furat στη Raqqa αναγκάστηκε να κλείσει εξαιτίας του ISIS. Το 2018, το Πανεπιστήμιο του Afrin έκλεισε λόγω των τουρκικών επιθέσεων, τρία μόνο χρόνια αφότου άνοιξε τις πόρτες του. Και τέλος, το 2022, μέρος της πανεπιστημιούπολης του al-Furat στο Heseke υπέστη ζημιές κατά τη διάρκεια μιας απόπειρας απόδρασης από μια φυλακή του ISIS.
Έχει σημειωθεί πρόοδος από τη Διοίκηση στη δημιουργία και ανάπτυξη αυτών των ιδρυμάτων. Το πανεπιστημιακό σύστημα παρέχει εντελώς δωρεάν εκπαίδευση, με τους μισθούς των καθηγητών και άλλα έξοδα να πληρώνονται από τον προϋπολογισμό των πανεπιστημίων. Επομένως, κανένας φοιτητής δεν εμποδίζεται να λάβει τριτοβάθμια εκπαίδευση για οικονομικούς λόγους. Οι γυναίκες ενθαρρύνονται επίσης ιδιαίτερα να φοιτούν στα πανεπιστήμια και να έχουν πρόσβαση στη μελέτη της jineology ή της «γυναικείας επιστήμης». Οι μαθητές μπορούν επίσης να λάβουν εκπαίδευση στη μητρική τους γλώσσα.
Η έκθεση του RIC περιγράφει έναν πιο ισορροπημένο και δημοκρατικό τρόπο οργάνωσης του εκπαιδευτικού συστήματος, συγκεκριμένα πώς επιτρέπει στους σπουδαστές να εμπλακούν στις διαδικασίες. Το δημοσίευμα αναφέρει την Gulistan Sido, στέλεχος Εξωτερικών Σχέσεων του Πανεπιστημίου της Rojava, να λέει: «Πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητο να δοθεί σημασία στον ρόλο [των μαθητών] στη διαδικασία λήψης αποφάσεων».
Παρ’ όλες αυτές τις προόδους και τα επιτεύγματα, οι δύσκολες συνθήκες που επικρατούν εμπόδισαν μέχρι στιγμής τα Πανεπιστήμια της AANES να αξιοποιήσουν στο έπακρο τις δυνατότητές τους. Το μεγαλύτερο εμπόδιο που τους μένει να ξεπεράσουν είναι η διεθνής νομιμότητα και η αναγνώρισή τους. Η έκθεση διερευνά γιατί είναι τόσο ζωτικής σημασίας τα Πανεπιστήμια της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας να μπορούν να χτίσουν γέφυρες και να συνδεθούν με άλλα ακαδημαϊκά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο, λέγοντας: «Οι διοικήσεις των πανεπιστημίων έχουν δώσει μεγάλη έμφαση στη δημιουργία δεσμών με τον εξωτερικό ακαδημαϊκό κόσμο (…) Ωστόσο, η εξωτερική αναγνώριση είναι ζωτικής σημασίας, εάν τα πανεπιστήμια θέλουν να είναι ευρύτερα ελκυστικά στους φοιτητές. Επιπλέον –όπως συμβαίνει με την ακαδημαϊκή κοινότητα σε όλο τον κόσμο– η ποιότητα της εκπαίδευσης σε αυτά τα πανεπιστήμια θα αυξηθεί εκθετικά καθώς συνδέονται και συνεργάζονται με άλλα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα πανεπιστήμια σπάνια ανθίζουν μεμονωμένα. Επιπλέον, η σύνδεση των ακαδημαϊκών της με τους συναδέλφους τους στο εξωτερικό αποτελεί μέρος της διπλωματίας του AANES που βασίζεται στην κοινωνία των πολιτών. Ελλείψει επίσημης εξωτερικής αναγνώρισης των διπλωμάτων τους, τα πανεπιστήμια της Βορειοανατολικής Συρίας προσπάθησαν να δημιουργήσουν άλλου είδους σχέσεις με ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διεθνώς».
