Οι απεργίες πείνας είναι ένα από τα λίγα πολιτικά εργαλεία που διαθέτουν οι κρατούμενοι για να εκφράσουν την αντίστασή τους. Δεν είναι απλώς μια πράξη άρνησης, αλλά ένας συμβολικός τρόπος να υπερασπιστεί κάποιος τον εαυτό του – μια έκφραση αξιοπρέπειας, αποφασιστικότητας και σταθερότητας ενάντια στην αδικία.
Μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου 1980, το οποίο πραγματοποιήθηκε με το πρόσχημα της διάσωσης της «ενότητας και της ευημερίας του έθνους» και συνοδεύτηκε από μαζική καταστολή εναντίον αριστερών και κουρδικών κινημάτων, χιλιάδες ακτιβιστές, εργάτες και διανοούμενοι συνελήφθησαν. Μερικοί από αυτούς κατέληξαν στην διαβόητη στρατιωτική φυλακή στο Ντιγιάρμπακιρ. Ιδρυτικά μέλη του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK) μεταφέρθηκαν επίσης σε αυτή τη φυλακή – ένα μέρος που έχει αποκτήσει θλιβερή φήμη στην ιστορία ως η «Κόλαση του Αμέντ» [ΣτΜ: Αμέντ είναι το κουρδικό όνομα του Ντιγιάρμπακιρ]
Αυτό που περίμενε τους κρατούμενους εκεί ήταν ένα σύστημα σκόπιμης απανθρωποποίησης. Βασανιστήρια, σεξουαλική βία, καταναγκαστικά μέτρα που στόχευαν στην αφομοίωση – ιδίως η απαγόρευση της κουρδικής γλώσσας – και ψυχολογική κακοποίηση χαρακτήριζαν την καθημερινή ζωή στη φυλακή. Στόχος ήταν να συντρίψουν τους κρατουμένους όχι μόνο σωματικά αλλά και ιδεολογικά. Η ταυτότητά τους, η ιστορία τους και οι πολιτικές τους πεποιθήσεις έπρεπε να σβηστούν.
Αλλά η θέληση της διεκδίκησης ήταν ισχυρότερη. Οι απεργίες πείνας έγιναν η πιο σημαντική μορφή διαμαρτυρίας των κρατουμένων. Στρέφονταν ενάντια στην εισαγωγή της λεγόμενης ομοιόμορφης ενδυμασίας, η οποία θεωρούνταν σύμβολο πλήρους υποταγής. Ένας από τους πρώτους που αρνήθηκε την πλήρη υποταγή ήταν ο Mazlum Doğan, στέλεχος του PKK. Στις 21 Μαρτίου 1982 – την κουρδική γιορτή της Πρωτοχρονιάς, το Νεβρόζ – άναψε τρία σπίρτα στο κελί του, τα έβαλε στο τραπέζι και αυτοκτόνησε. Άφησε πίσω του τα λόγια: «Το να παραδοθείς είναι προδοσία – η αντίσταση φέρνει νίκη».
Η πράξη του Dogan ήταν ένα σήμα. Στις 18 Μαΐου 1982, τέσσερις ακόμη κρατούμενοι του PKK – οι Ferhat Kurtay, Eşref Anyık, Necmi Öner και Mahmut Zengin – αυτοπυρπολήθηκαν. Δύο μήνες αργότερα, στις 14 Ιουλίου 1982, βασικοί ηγέτες του PKK, οι Mehmet Hayri Durmuş, Kemal Pir, Akif Yılmaz και Ali Çiçek, ξεκίνησαν απεργία πείνας μέχρι θανάτου. Απαίτησαν τον τερματισμό των βασανιστηρίων, της κακομεταχείρισης και της αναγκαστικής πειθαρχίας. Ωστόσο, η διαμαρτυρία τους δεν στρεφόταν αποκλειστικά κατά των συνθηκών στη φυλακή – ήταν επίσης μια έκκληση στην κοινωνία πέρα από τα τείχη της φυλακής, ένα μήνυμα προς τα χωριά, τις πόλεις και τα κινήματα: η αντίσταση συνεχίζεται.
Ο Kemal Pir, ένας Λαζός από το Γκιουμούσχανε και ένθερμος διεθνιστής, πέθανε μετά από 55 ημέρες. Ακολούθησαν οι Mehmet Hayri Durmuş, Akif Yılmaz και Ali ÇiçekΜεχμέτ. Η 14η Ιουλίου έμεινε στην ιστορία ως σημείο καμπής στο κουρδικό κίνημα – ως η ημέρα της “Μεγάλης Αντίστασης”. Δύο χρόνια αργότερα, στις 15 Αυγούστου 1984, το PKK ξεκίνησε τον ένοπλο αγώνα του στο Ερούχ του Σιίρτ.
Έκτοτε, εκείνη η απεργία πείνας αναφέρεται από το PKK ως η «μεγάλη αντίσταση της 14ης Ιουλίου».
Η εισαγωγή της στολής καταργήθηκε το 1986 μετά από αποφασιστική αντίσταση. Η εποχή του διαβόητου διοικητή του στρατοπέδου Esat Oktay Yıldıran στην κόλαση του Αμέντ έφτασε επίσης στο τέλος της. Το όνομά του παραμένει συνώνυμο με τα βασανιστήρια στην Τουρκία μέχρι σήμερα. Ο Yıldıran, ο οποίος είχε ήδη τραβήξει την προσοχή για τις φρικαλεότητές του κατά την εισβολή στην Κύπρο το 1974, δολοφονήθηκε από μέλη του ΡΚΚ στην Κωνσταντινούπολη το 1987. Πριν ρίξει τον μοιραίο πυροβολισμό, ο ένοπλος είπε: «Ο Λαζ Κεμάλ στέλνει τους χαιρετισμούς του».
Κεντρική φιγούρα στην αντίσταση των φυλακών ήταν η Sakine “Sara” Cansız, μία εκ των συνιδρυτών του ΡΚΚ. Επέζησε δώδεκα χρόνια στη φυλακή παρά τα σκληρά βασανιστήρια, τα οποία περιγράφει στα απομνημονεύματά της ως συστηματικά σεξουαλικοποιημένα. Στις στρατιωτικές φυλακές του Ντιγιαρμπακίρ, έγινε σύμβολο για τους συγκρατούμενούς της όλων των φύλων. Λέγεται ότι ο Yıldıran κάποτε της φώναξε, οπότε εκείνη τον έφτυσε στο πρόσωπο: «Ποιος είσαι εσύ που πρέπει να σταθώ μπροστά σου! Δεν θα υποκλιθώ στους δήμιους!»
Τον Ιανουάριο του 2013, η Sara πυροβολήθηκε θανάσιμα στο Παρίσι από έναν δολοφόνο που εργαζόταν για την τουρκική μυστική υπηρεσία MIT, μαζί με τις συντρόφους της Fidan Doğan (Rojbîn) και Leyla Şaylemez (Ronahî). Αλλά η κληρονομιά τους και αυτή όσων έπεσαν στις 14 Ιουλίου συνεχίζει να ζει — στη συλλογική μνήμη, στην πολιτική πρακτική και σε μια αντίσταση που δεν μπορεί να σβήσει από τείχη ή βία.
